Autyzm – prostymi słowami

Ostatnia aktualizacja: 3 sierpnia 2020 | Kategoria: Czym jest autyzm | Redakcja Polski Autyzm

Autyzm wygląda trochę inaczej u każdej osoby, dwie osoby z taką samą diagnozą mogą mieć bardzo różne zachowania i możliwości. Osoby ze spektrum autyzmu mogą mieć niewielkie trudności, ale zdarza się też, że objawy autyzmu bardzo wpływają na wszystkie sfery życia. Autyzm nie jest chorobą, ale zaburzeniem rozwoju to znaczy innym sposobem postrzegania świata i myślenia.

Tekst dedykujemy wszystkim walecznym młodym ludziom ze spektrum autyzmu!
Tekst dedykujemy wszystkim walecznym, młodym ludziom ze spektrum autyzmu!

Autyzm – co wiemy

Autyzm diagnozuje się u około 1 na 100 dzieci, które spotykasz każdego dnia. Został opisany po raz pierwszy w 1943 roku, czyli niecałe 80 lat temu. Od tego czasu naukowcy w różnych częściach świata starają się zrozumieć czym jest autyzm. Pomimo tego ciągle pozostało jeszcze wiele zagadek np. nie ustalono dokładnych przyczyn autyzmu, nie są znane dokładne procesy w mózgu, które stoją za objawami. Wiadomo coraz więcej a badania naukowe pozwalają lepiej rozumieć osoby z autyzmem i skuteczniej pomagać.

Różne nazwy i pojęcia opisują autyzm/spektrum autyzmu, jednak nazwa lub diagnoza nie jest najważniejsza. Każda osoba jest unikalna i ma indywidualne cechy właściwe tylko dla siebie samego.

Czym jest autyzm

Każda osoba z autyzmem będzie miała nietypowe cechy w trzech sferach: relacje z ludźmi, komunikacja i elastyczność zachowania. Osoby z autyzmem w wielu sytuacjach mogą nie rozumieć zachowania innych ludzi i ciężko nawiązywać im zwykły, swobodny kontakt. Nie oznacza to, że wolą być samotne. Nawet osoby z autyzmem, które wydają się nie zauważać bliskich, mają potrzebę nawiązywania relacji. Część osób z autyzmem nie mówi, używa innych form komunikacji np. gesty, wskazywanie obrazków w specjalnych książkach do komunikacji, pisanie. Te osoby, które świetnie posługują się mową wysławiają się w sposób, który może wydawać się nietypowy lub usztywniony.

Osoby z autyzmem często bardzo przywiązują się do wzorców lub rutyn np. chodzenie zawsze tą samą drogą do szkoły, układanie zabawek w rzędach, zawsze w tej samej kolejności. Nie lubią zmian a nieoczekiwane wydarzenia bywają dla nich bardzo stresujące. Często też bardzo silnie anagażują się w zainteresowanie jednym albo kilkoma tematami np. autobusy, odkurzacze okreslonej marki, liczby, musicale, marki samochodów… (to tzw. specjalne zainteresowania).

Więcej o objawach autyzmu:

Wielu ludzi nauki próbuje odkryć wspólny mianownik objawów autyzmu – wspólną cechę w myśleniu, która pozwala odpowiedzieć na pytania: dlaczego osoby z autyzmem zachowują się w taki sposób? Jedną z takich teorii są tzw. zaburzenia w teorii umysłu.

Zmysły

Autyzm bardzo często łączy się z nietypowym odbieraniem świata za pomocą zmysłów. Zdarza się, że osoby, które nie mają widocznych problemów z poruszaniem się i fizycznie z ich rękoma i nogami wszystko jest w porządku, mogą mieć problemy z wykonywaniem zwykłych ruchów tj. chwycenie długopisu, przeskoczenie przez skakankę. Mogą odczuwać swoje ciało jakby nie mieli nad nim pełnej kontroli. Zdarza się też, że osoba odbiera zwykłe bodźce jako mało intensywne (nie czuje uścisku dłoni) albo zbyt intensywne (uścisk dłoni czuje tak silnie jak poparzenie). Problemy z nadwrażliwymi zmysłami albo zbyt małym odczuwaniem przez zmysły mogą być bardzo dotkliwe. Część dorosłych osób z autyzmem mówi np. o tym, że kiedy patrzą drugiej osobie w oczy, to jest to dla nich przykre doświadczenie dyskomfortu lub nawet bólu. Niektórzy przebywając w tłocznym pomieszczeniu pełnym głośnych dźwięków opisują uczucie paniki i przeładowania bodźcami.

Trudności związane ze zmysłami nie są specyficzne jedynie dla autyzmu, ale u osób z autyzmem występują bardzo często. Wiele osób z autyzmem ma trudności związane z różnymi zmysłami w różnym natężeniu i nigdy nie występują wszystkie trudności na raz. Pomimo, że często niełatwe, możliwe jest wypracowywanie sposobów, które pomagają ludziom ze spektrum autyzmu lepiej radzić sobie z własnymi zmysłami.

Autyzmu nie widać na pierwszy rzut oka. Nietypowe zachowanie może być odczytywane, jako niegrzeczne. Dzieci i młodzież z autyzmem oraz ich rodzice mogą doświadczać przez to nietolerancji. Może większa wiedza na temat autyzmu poprawi tą sytuację?

Mity czy fakty

Czy osoby z autyzmem są odizolowane i nie lubią ludzi?

Osoby dorosłe z autyzmem, które wspominają dzieciństwo często mówią o wielkim pragnieniu nawiązywania kontaktu z bliskimi i rówieśnikami nawet, kiedy ich zachowanie wskazywało na coś odwrotnego. Osoby z autyzmem chcą nawiązywać kontakty i znajomości!

Czy osoby z autyzmem nie okazują uczuć?

Osoby z autyzmem odczuwają takie same uczucia i okazują je na wiele sposobów. Często mówi się o tym, że niektóre osoby z autyzmem nie lubią przytulania, ale jest też wiele osób, które uwielbiają być przytulane.

Osoby z autyzmem są smutne czy radosne?

Nie ma takiej reguły. Świat dla osób z autyzmem jest trudniejszy, stawia przed nimi wiele dodatkowych wyzwań i wymaga wytężonej pracy. Nie wyklucza to radości życia i optymizmu.

Czy autyzm jest winą rodziców?

Zdecydowanie nieprawda. Wystąpienie autyzmu nie ma nic wspólnego z umiejętnością lub brakiem umiejętności bycia dobrym rodzicem.

Czy autyzm oznacza genialne umiejętności?

Zdarza się, że osoby z autyzmem mają wybitne umiejętności np. szybkie liczenie w pamięci ogromnych cyfr, pamięć fotograficzna. Dotyczy to kilku procent całej populacji osób i nie jest typowe dla każdej osoby z autyzmem.

Jak pomagać

System wsparcia dla osób ze spektrum autyzmu polepsza się na przestrzeni lat, ale ciągle jeszcze wiele jest do zrobienia. Dzieci uczą się w klasach terapeutycznych (z kilkorgiem rówieśników z autyzmem), w klasach integracyjnych lub w zwykłych klasach masowych. Mają wsparcie w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, stowarzyszeniach i fundacjach oraz prywatnych ośrodkach wspomagania rozwoju dziecka.

Największą na świecie organizacją zajmującą się wsparciem dla osób ze spektrum autyzmu jest Autism Speaks a największą w Polsce Synapsis.

W pracę z dzieckiem zaangażowani mogą być specjaliści: pedagog specjalny (magister pedagogiki ze specjalnością edukacji i wspierania osób z niepełnosprawnością/zaburzeniami rozwoju), psycholog, psychiatra (lekarz), logopeda i terapeuci wyspecjalizowani w konkretnej metodzie. O specjalistyczne wsparcie zazwyczaj łatwiej jest w dużych miastach.

Autyzm zazwyczaj diagnozowany jest w dzieciństwie, ale zdarza się też, że diagnozowany jest dopiero u osoby dorosłej. Dużą wagę przykłada się do wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, czyli terapii dla dzieci trwającej od zauważenia niepokojących symptomów do 7 lat. Od zdiagnozowania autyzmu dziecko obejmowane jest działaniami, które pomagają mu uczyć się. Rodzice, po konsultacjach ze specjalistami, wybierają metody wspierania rozwoju. Wprawdzie ciągle nie wiemy wszystkiego o autyzmie, ale wiele z metod wpoagania rozwoju daje dobre efekty. Działania terapeutyczne i wychowawcze dopasowane do dziecka, pozwalają mu robić postępy i coraz lepiej orientować się w świecie.

Więcej o wpieraniu rozwoju:

Wspieranie rozwoju ma na celu umożliwienie dziecku jak najpełniejszych możliwości uczenia się, samodzielności i korzystania z życia np. nawiązywania przyjaźni, radzenia sobie z frustracją, samodzielnego podejmowania wyzwań.

Każde dziecko z autyzmem ma indywidualną ścieżkę rozwoju, dlatego nie mamy możliwości mówienia o tzw. rokowaniach, czyli jakie dziecko będzie za kilka-kilkanaście lat. Każde dziecko ma potencjał rozwojowy.

Wiele osób dorosłych ze spektrum autyzmu prowadzi niezależne życie i ma własne, sprawdzone sposoby na codzienne pokonywanie trudności wynikających z autyzmu. Często ze względu na ich nietuzinkowy sposób myślenia są kreatywnymi, kompetentnymi oraz rzetelnymi pracownikami. Niektórzy dorośli u których autyzm ma cięższą formę, potrzebują wiele wsparcia na co dzień. Ciągle za mało jest możliwości dla dorosłych osób z autyzmem, które mogłyby pracować i realizować swoje zainteresowania, gdyby miały odpowiednie wsparcie. Dlatego coraz częściej pojawiają się ważne inicjatywy społeczne np. otworzenie kawiarni prowadzonej przez osoby z autyzmem, tworzenie mieszkań chronionych.

Autyzm – warto się zaprzyjaźnić 🙂

Jeżeli chcecie dowiedzieć się więcej na temat spektrum autyzmu, zapraszamy do rozgoszczenia się na stronie.