Podstawowe informacje wyjaśniające czym jest autyzm, znajdziesz w artykule Autyzm - prostymi słowami

ADOS-2 – nowy standard diagnozy autyzmu dostępny w Polsce

ADOS- 2 jest to narzędzie do diagnozowania i oceniania objawów autyzmu. Do tej pory w Polsce autyzm diagnozowany był przez zespół specjalistów na podstawie wywiadu z rodzicami oraz obserwacji. Specjaliści nie posiadali narzędzia, które pomogłoby im w ocenie objawów autyzmu, ale bazowali na kryteriach diagnostycznych oraz na własnej wiedzy i doświadczeniu. Niedługo jednak coraz większa liczba specjalistów będzie korzystała z ADOS-2. Zapraszamy do zapoznania się z informacjami na temat badania – może ono przynieść korzyści osobom, które są w trakcie diagnozy, a także osobom, które mają już diagnozę autyzmu – dla określenia profilu objawów i lepszego sprawdzania postępów.

dziecko-i-klocki

ADOS-2 jest protokołem obserwacji zachowań charakterystycznych dla autyzmu i w niektórych krajach stosowany jest jako standardowe badanie podczas diagnozowania autyzmu. Podczas 40-60 minut badania osoba diagnozująca proponuje dziecku/dorosłemu kilkanaście wspólnych aktywności a po badaniu na podstawie ściśle określonych kryteriów osoba diagnozująca ocenia zachowanie za pomocą punktów i oblicza wynik końcowy. ADOS  określany jest na świecie jako element “złotego standardu” diagnozy autyzmu, pomaga specjalistom bardziej obiektywnie i trafnie oceniać zachowania, a w najbliższym czasie dostępny będzie także w Polsce. W artykule opowiadamy o ADOS na podstawie 12 pytań.

Dla kogo przydatny jest ADOS?

ADOS-2 jest badaniem, które stosujemy w diagnozowaniu dzieci, młodzieży oraz dorosłych. Narzędzie jest użyteczne do badania zarówno osób niemówiących jak i dobrze posługujących się mową, dla osób z bardzo różnym natężeniem cech autyzmu. Za pomocą ADOS nie możemy badać osób z dodatkowymi niepełnosprawnościami dotyczącymi wzroku, słuchu, motoryki.

Czy istnieje dolna granica wieku?

Najmłodsze dzieci, które mogę być badane za pomocą ADOS to dzieci od 12 miesiąca życia, które potrafią już chodzić i są w stanie poruszać się samodzielnie po pokoju.

Co oznacza skrót ADOS?

Skrót ADOS oznacza Autism Diagnosis Observation Schedule (protokół obserwacji do diagnozy autyzmu). Liczba 2 w nazwie oznacza drugą wersję narzędzia.

Czym jest ADI-R?

Wywiad kliniczny ADI-R przeprowadzanym jest przez psychologa z rodzicami osoby, która diagnozowana jest w kierunku spektrum autyzmu. Obserwacja za pomocą ADOS stosowana jest często równolegle z ADI-R, niestety wywiad nie jest jeszcze dostępny w języku polskim. Podczas wywiadu rodzice odpowiadają na 93 pytania dotyczące dziecka, co trwa około 1,5 – 3 godzin.

Czy diagnoza z ADOS jest najlepszą diagnozą?

ADOS nie jest traktowany jako jedyne źródło informacji w diagnozowaniu. Podstawą przeprowadzenia diagnozy pozostaje zespół specjalistów, którzy konsultują się ze sobą. Dzięki ADOS osoba diagnozująca korzysta z  narzędzia opartego na wieloletnich badaniach naukowych i z dopracowaną skutecznością. Korzystanie z ADOS i z ADI-R nazywane jest na świecie „złotym standardem” w diagnozowaniu autyzmu.

Jakie zachowania są oceniane?

W ADOS nie oceniamy ogólnego rozwoju w różnych sferach (np. motoryka, rozwój poznawczy, zmysły), ale oceniamy objawy charakterystyczne dla autyzmu: interakcje społeczne, komunikacja oraz ograniczone, powtarzalne zachowania. ADOS uwzględnia kryteria diagnostyczne DSM.

Co oznacza, że ADOS jest wystandaryzowanym narzędziem?

Psycholog/pedagog, który przeprowadza obserwacje kieruje się szczegółową instrukcją, stosuje zawsze te same pomoce (zabawki, książki, obrazki itp.) a zachowanie dziecka/dorosłego ocenia za pomocą ściśle określonych kryteriów. Osoba, który chciałaby badać za pomocą ADOS musi przejść szkolenie.

Dziecko i dorosły siedzą na dywanie, wokół zabawki. Wspólnie układają klocki
Zdjęcia skrzyni z zabawkami z ADOS można obejrzeć na stronie Wydawnictwa WPS.

Jak badanie wygląda w praktyce?

Badanie trwa 40-60 minut. W tym czasie diagnosta proponuje kolejne aktywności i w zależności od wieku bawi się wspólnie z dzieckiem, rozmawia z dorosłym. Podczas badania z małymi dziećmi w pokoju zawsze obecny jest rodzic lub opiekun.

Czy ADOS jest pomocny w ocenie postępów?

ADOS-2 dostarcza informacji o mocnych i słabszych stronach osoby z autyzmem, dzięki temu możemy lepiej dobrać terapię do potrzeb danej osoby. Powtarzając badanie po 6 miesiącach lub po roku jesteśmy w stanie ocenić postępy w zakresie sfer, w których wstępują objawy autyzmu.

Czy jest to narzędzie nowe?

Specjaliści stosują ADOS od kilkunastu lat, narzędzie dostępne jest komercyjnie od 2001 roku i przetłumaczone zostało do tej pory na 16 języków. W niektórych krajach np. w USA podczas diagnozowania autyzmu specjaliści zawsze przeprowadzają ADOS – jest to część zwykłej procedury.

Jak wyglądała „adaptacja” narzędzia do warunków Polskich?

Projekt, który polegał na zaadaptowaniu ADOS-2 do polskich warunków prowadzony był przez prof. Ewę Pisulę i dr Izabelę Chojnicką na Wydziale Psychologi Uniwersytetu Warszawskiego. Więcej informacji o projekcie: Adaptacja ADOS-2

Narzędzia takie jak ADOS nie powinny być przetłumaczone i używane w kolejnym kraju bez odpowiedniej adaptacji. Różnice wynikające z kultury i z języka powodują, że potrzebujemy przetestowania narzędzia zanim zaczniemy używać go w nowych warunkach. Adaptacja była niełatwym i czasochłonnym zadaniem i polegała na przeprowadzeniu badań za pomocą ADOS na określonej liczbie osób z diagnozą ASD, z innymi zaburzeniami oraz osób neurotypowych (tzw. grupa kontrolna). Projekt wykazał, że ADOS może być z powodzeniem używany w Polsce.

Gdzie prowadzone są szkolenia?

Dr Chojnicka prowadzi obecnie szkolenia dla specjalistów: Szkolenia z zastosowania ADOS-2. Na stronie poświęconej szkoleniom można znaleźć również listę certyfikowanych diagnostów, czyli osób, które przeszły szkolenie i mają uprawnienia do stosowania ADOS. Z niecierpliwością czekamy na rozpoczęcie dystrybucji podręcznika w języku Polskim oraz pomocy do ADOS przez PTP.

Na podstawie:

Podobne artykuły