Podstawowe informacje wyjaśniające czym jest autyzm, znajdziesz w artykule Autyzm - prostymi słowami

Objawy autyzmu – triada zaburzeń autystycznych

Objawy autyzmu często widoczne są już u małych dzieci, ale stają się coraz bardziej wyraźne wraz z wiekiem dziecka. Objawy związane są z mową i komunikowaniem się, kontaktami z dorosłymi i rówieśnikami oraz brakiem elastyczności w zachowaniu.

Objawy autyzmu występują w 3 głównych obszarach:

  • komunikacja,
  • interakcje społeczne,
  • stereotypowe zachowania, zainteresowania i wzorce aktywności.

Taki podział nazywany jest triadą autystyczną lub triadą zaburzeń autystycznych.

puzzle-rozsypane

Poniżej opisujemy zachowania dziecka, w wymienionych 3 sferach, które są objawami autyzmu. Żadne dziecko nie będzie przejawiało wszystkich tych zachowań, ale tylko niektóre z nich. Autyzm nie jest chorobą, ale spektrum zaburzeń, objawia się w różnorodny sposób, obraz autyzmu u różnych osób może składać się z innych objawów w ramach 3 obszarów triady autystycznej.

Podane objawy są wskazówkami, które pokazują, co powinno niepokoić w zachowaniu dziecka i skłonić nas do skonsultowania się ze specjalistami.

Objawy autyzmu związane z interakcjami społecznymi

Dziecko wydaje się być niezainteresowane ludźmi lub nieświadome ich obecności.
Nie potrafi inicjować kontaktu, bawić się wspólnie, zdobywać przyjaciół.
Nie lubi być dotykane, trzymane na rękach lub przytulane.
W zabawie nie wchodzi w role np. zabawa w lekarza, nie angażuje się w zabawy w grupie, nie naśladuje, nie używa zabawek w kreatywny sposób.
Ma trudności w rozumieniu uczuć lub mówieniu o uczuciach.
Wydaje się nie słyszeć, kiedy inni zwracają się do niego.
Nie dzieli się osiągnięciami lub zainteresowaniami np. zabawkami, rysunkami.

Objawy autyzmu związane z komunikacją

A) Niewerbalną

Dziecko unika kontaktu wzrokowego.
Używa mimiki twarzy niedostosowanej do wypowiedzi.
Ma trudności z odczytywaniem mimiki twarzy, tonu głosu, gestów rozmówcy.
Wykonuje tylko nieliczne gesty w celach komunikacyjnych np. wskazywanie lodówki w celu otrzymania ulubionego przysmaku.
Nieprawidłowa postawa, niezręczność ruchowa, ekscentryczny sposób poruszania się np. chodzenie jedynie na palcach

B) Werbalną (mowa)

Dziecko mówi nietypowym tonem głosu lub z nietypowym rytmem mowy np. wymawianie każdego zdania jak pytania.
Uporczywie powtarza te same słowa lub zdania.
W odpowiedzi na pytanie, powtarza pytanie, zamiast udzielenia odpowiedzi – tzw. echolalia.
Mówi o sobie w 3 osobie tj. Maciek chce jabłko – zamiast: ja chcę jabłko.
Agramatyzmy – nie uwzględnia w mowie form, odmiany wyrazów, wypowiada wyrazy w niepoprawnej formie gramatycznej.
Wypowiedzi sprawiają wrażenie nieadekwatnych.
Dziecko ma trudność w komunikowaniu potrzeb lub pragnień.
Bierze wypowiedzi zbyt dosłownie – nie rozumie poczucia humoru, ironii, metafor.

Objawy autyzmu związane z brakiem elastyczności

Dziecko przestrzega ścisłej rutyny np. nalega na codzienne chodzenie dokładnie tą samą drogą do szkoły.
Ma trudności z adaptacją do jakichkolwiek zmian w planie lub w środowisku np. panikuje i płacze, kiedy przestawimy meble lub kiedy ma pójść do szkoły o innej godzinie niż zwykle.
Nietypowe przywiązanie do zabawek lub obiektów tj. klucze, włączniki światła, nitki.
Obsesyjne układanie przedmiotów w określonym porządku.
Zainteresowanie wąską dziedziną wiedzy, często związaną z cyframi i symbolami np. zapamiętywanie i recytowanie rozkładu jazdy tramwaju.
Spędza duża czasu na układaniu zabawek w specyficzny sposób, obserwowaniu poruszających się przedmiotów np. wentylator, pralka; lub koncentruje się na specyficznej części przedmiotu np. kółko od auta.
Wielokrotnie powtarza ruchy takie jak trzepotanie rękoma na wysokości oczu, kręcenie się wokół własnej osi – są to tzw. stereotypie ruchowe lub autostymulacje.

Inne objawy często powiązane z autyzmem

Wiele osób z autyzmem ma objawy związane z postrzeganiem sensorycznym, reaguje nietypowo na doświadczenia zmysłowe – zapachy, dotykaną fakturę przedmiotów, smaki, dźwięki np. jest bardzo wrażliwe na głośne dźwięki.

Wiele osób z autyzmem ma objawy związane z dietą – nietolerancje pokarmowe, dolegliwości trawienne. Również wiele osób ma trudności ze snem.

Niektóre osoby (mówi się o ok.10% osób z autyzmem) mają tzw. umiejętności wysepkowe – wyjątkowe zdolności w wąskiej dziedzinie tj. szybkie liczenie w pamięci, rysowanie z pamięci z niezwykłą ilością detali, zapamiętywanie liczb np. całych rozkładów jazdy.

U części osób ze spektrum autyzmu współwystępują: ADHD (30-80% według różnych danych), zaburzenia lękowe (40%),  epilepsja (20%).

Diagnoza spektrum autyzmu

Podczas diagnozowania specjaliści zwracają uwagę na podane zachowania w 3 sferach rozwoju. Oceniają zachowanie dziecka na podstawie klasyfikacji diagnostycznych, które opisują jakie dokładnie zachowania muszą wystąpić, żeby postawić diagnozę autyzmu. O tym jakie są dokładne kryteria diagnostyczne przeczytasz w artykule: klasyfikacje diagnostyczne autyzmu.

Podobne artykuły