Podstawowe informacje wyjaśniające czym jest autyzm, znajdziesz w artykule Autyzm - prostymi słowami

Przyczyny autyzmu – czynniki, które wpływają na wystąpienie autyzmu

Przyczyna autyzmu według obecnego stanu badań nie jest znana. Przez wiele lat poszukiwano pojedynczego genu lub innego czynnika wywołującego zaburzenie. Z kolejnych badań wyłaniał się coraz bardziej złożony obraz spektrum autyzmu. Badacze nadal zajmują się wieloma teoriami na temat przyczyn autyzmu.

Obecnie uważa się, że nie ma pojedynczej przyczyny autyzmu. Badane są tzw. czynniki ryzyka, czyli elementy zwiększające prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń ze spektrum autyzmu.

Główne kierunki badań dotyczą:

  • genetycznego podłoża autyzmu
  • neurologicznego podłoża autyzmu (budowa mózgu, przesyłanie informacji w mózgu)
  • środowiskowych czynników ryzyka

droga-i-liście

Przyczyna autyzmu – co wiemy o genach

Główne argumenty na rzecz genetycznego podłoża autyzmu wynikają z badań naukowych prowadzonych z udziałem rodzeństwa i rodzin osób ze spektrum autyzmu. Autyzm częściej współwystępuje (tzn. występuje u obydwojga dzieci) u bliźniąt jednojajowych (według badań z 2010 r. 73-95%), podczas gdy stwierdza się dużo niższy procent współwystępowania u bliźniąt dwujajowych (30%).

W rodzinach osób z autyzmem często obserwuje się u krewnych cechy w zachowaniu, które są zbliżone do cech autyzmu np. przywiązanie do rutyn, słabsze rozumienie sytuacji społecznych, „niezgrabność” w komunikowaniu się. Naukowcy nazywają to szerszym fenotypem autyzmu. Nie są to zachowania na tyle nasilone, żeby postawić diagnozę spektrum autyzmu. W rodzinach osób z ASD częściej występują pokrewne zaburzenia rozwoju.

Obserwuje się większe prawdopodobieństwo wystąpienia autyzmu u kolejnego dziecka, różne dane wynikające z badań wahają się od 5-6% do 15-20% prawdopodobieństwa.

Badania dotyczące genetycznych przyczyn autyzmu toczą się w wielu ośrodkach naukowych. Przez ostatnie lata badacze odkryli wiele genów i mutacji genetycznych związanych z autyzmem. Obecnie uważają, że nie ma jednego genu lub mechanizmu genetycznego będącego przyczyną autyzmu, ale że podłoże genetyczne łączy się z kolejnymi czynnikami ryzyka.

Badania mózgu w poszukiwaniu przyczyn autyzmu

Część badań na temat przyczyn autyzmu obierała za cel analizowanie czynników neurologicznych i neurochemicznych. Za pomocą metody neuroobrazowania sprawdzono, że budowa mózgu osoby z autyzmem różni się od typowej oraz niektóre obszary w mózgu reagują na bodźce w inny sposób niż mózgi osób neurotypowych. Jedną z częstych nieprawidłowości są u dzieci z autyzmem zaniki tkanki mózgowej. Mózgi osób z autyzmem są większe i cięższe.

Jeśli chodzi o czynniki neurochemiczne to zwraca się uwagę na rolę neurotransmiterów. Odbiegający od prawidłowego poziom serotoniny i dopaminy występuje u około 30% populacji osób z autyzmem. Niektóre z badań dowodzą, że pewne symptomy mają związek z aktywnością endorfin, ich poziom u osób z autyzmem jest wyższy.

Pomimo, że wiemy o tym, że mózgi osób z autyzmem funkcjonują inaczej to badając czynniki neurologiczne, nie wykryto jeszcze konkretnych mechanizmów powodujących autyzm.

Czynniki ryzyka w środowisku

Niektórzy badacze uważają, że u osoby, która ma pewne genetyczne predyspozycje, zaburzenie zaczyna rozwijać się pod wpływem czynnika środowiskowego. Badania nad czynnikami środowiskowymi dotyczyły głównie okresu ciąży. Podejrzewano także, że wpływ na występowanie autyzmu może mieć zanieczyszczenie środowiska i skażenie metalami ciężkimi. Wpływ zanieczyszczenia środowiska na występowanie autyzmu jest niepotwierdzony.

Kilka lat temu wiele uwagi poświęcano szczepieniom jako czynnikowi, który wywołuje autyzm. Nie ma żadnych dowodów na to, że przyczyną autyzmu mogą być szczepienia. Badania wykonywane w różnych krajach m.in. w Japonii, Danii, USA nie wykazały żadnych powiązań między autyzmem a szczepieniami.

W niektórych badaniach stwierdza się częstsze występowanie komplikacji ciążowych u matek dzieci u których później zdiagnozowano autyzm: bardziej zaawansowany wiek matki, kolejność urodzeń wiążąca się z większym ryzykiem – pierwsza lub czwarta albo późniejsza, krwawienie w pierwszym lub drugim trymestrze, niska waga urodzeniowa, ciąża niedonoszona lub przenoszona, zażywanie leków podczas ciąży, poród z użyciem narzędzi, niedotlenienie przy porodzie.

Naukowcy uważają się, że czynniki środowiskowe nie powodują autyzmu a raczej, w połączeniu z czynnikami genetycznymi, zwiększają ryzyko wystąpienia.

Podobne artykuły