Podstawowe informacje wyjaśniające czym jest autyzm, znajdziesz w artykule Autyzm - prostymi słowami

Objawy autyzmu – jak wcześnie rozpoznać autyzm?

Wczesne symptomy u dzieci za spektrum autyzmu mogą wyglądać w różny sposób. Rodzice, którzy kontaktują się ze specjalistami, zauważają zachowania tj.

  • dziecko nie nawiązuje kontaktu wzrokowego np. podczas karmienia, nie odwzajemnia uśmiechów i ekspresji twarzy,
  • dziecko nie reaguje na swoje imię oraz nie wydaje dźwięków, żeby zyskać uwagę rodziców,
  • nie używa gestów do komunikacji np. gestu „papa” na pożegnanie, nie prosi o pomoc ani o inne podstawowe rzeczy,
  • dziecko nie gaworzy w wieku 12 miesięcy,
  • dziecko nie patrzy na przedmioty, które wskazujemy.

Artykuł opisuje kamienie milowe w rozwoju – zachowania, które są kluczowe w kolejnych miesiącach rozwoju. Wymieniamy zachowania, które mogą być wczesnymi objawami autyzmu.
małe-dziecko

Wczesne wykrywanie autyzmu przez rodziców

Rodzice są specjalistami od rozwoju własnego dziecka. Zwykle pierwszą osobą do której udajemy się, żeby porozmawiać o rozwoju dziecka jest pediatra – lekarz pierwszego kontaktu.

Mimo, że świadomość autyzmu wzrasta, wciąż zdarza się, że wielu rodziców czuje rozczarowanie kontaktem z pediatrą, kiedy chcą rozmawiać o zachowaniach dziecka, które ich niepokoją. Rodzice czują się lekceważeni i niewysłuchani, bo lekarz nie poświęca im czasu i uwagi, radzi czekać aż dziecko wyrośnie z trudności. Lekarz może być wartościowym partnerem do rozmowy o rozwoju, jednak obserwuje dziecko podczas krótkiej wizyty. Nie wie tego wszystkiego, co wiemy my, obserwując dziecko na co dzień. Dlatego nie należy lekceważyć wartości własnych obserwacji. Wiele dzieci ma drobne opóźnienia w nabywaniu umiejętności, które nadal mieszą się w ramach typowego rozwoju, jednak powiedzenie „wyrośnie z tego” nie zawsze jest prawdziwe. Kiedy wiemy jakie są kamieniem milowe w rozwoju i co ma prawo nas zaniepokoić a co jest zupełnie typowym zachowaniem, łatwiej jest ufać rodzicielskiej intuicji.

Kamienie milowe w rozwoju

Kamienie milowe w rozwoju są to kluczowe umiejętności, które nabywa dziecko. Jakie opóźnienia w osiągnięciu tych umiejętności rozwojowych wymagają niezwłocznej konsultacji?

  • 6 miesiąc – kiedy dziecko nie uśmiecha się do ciebie, nie wykazuje innej radosnej ekspresji,
  • 9 miesiąc – kiedy dziecko nie odwzajemnia uśmiechów, ekspresji twarzy, nie odpowiada na wydawane przez ciebie dźwięki,
  • 12 miesiąc – brak gaworzenia,
  • 16 miesiąc – brak mowy,
  • 24 miesiące – kiedy dziecko nie używa w sposób sensowny zdań złożonych z 2 słów (zdania powinny być wypowiadane spontanicznie, nie tylko powtarzane),
  • utrata mowy, gaworzenia, umiejętności społecznych – w każdym wieku.

Fundacja Synapsis prowadzi program wczesnego wykrywania autyzmu. W ramach programu na stronie internetowej badabada.pl można wypełnić kwestionariusz dotyczący zachowań dziecka, które ma 18-30 miesięcy. Kwestionariusz to narzędzie do badań przesiewowych autyzmu M-CHAT stosowane powszechnie w USA. Po wypełnieniu 2 stron otrzymujemy wynik, który informuje nas czy nasze odpowiedzi wskazują na ryzyko wystąpienia autyzmu i w jakim stopniu. Wynik nie jest diagnozą, ale jedynie badaniem przesiewowym, które daje wstępną informację i w razie potrzeby kieruje do odpowiednich specjalistów.

Po otworzeniu strony, należy kliknąć w zakładkę „badaj” na samej górze. Następnie wpisujemy wiek dziecka, po czym kilka podstawowych informacji o jego stanie zdrowia. Na kolejnej stronie jest 20 pytań na temat rozwoju. A po kliknięciu „dalej” uzyskujemy wynik z opisową informacją.

Badabada - program wczesnego wykrywania autyzmu
Badabada – program wczesnego wykrywania autyzmu

Zamieszczamy w linku rozmowę z prezes Fundacji Synapsis Joanną Grochowską na temat programu Badabada i znaczenia wczesnego wykrywania autyzmu: Rozmowa o Badabada.

Objawy autyzmu u niemowląt i w wieku poniemowlęcym

Niemowlęta i małe dzieci z autyzmem są bardzo różne. Jedne dużo płaczą i wykazują ciągły niepokój, trudności z zasypianiem, inne są wyjątkowo spokojne. Poniżej wypunktowaliśmy zachowania dzieci około 12 miesiąca życia, które mogą oznaczać atypowy rozwój. Co ważne, żadne dziecko ze spektrum autyzmu nie wykazuje wszystkich symptomów z listy, niektóre dzieci u których na późniejszym etapie zdiagnozowano autyzm w ogóle nie wykazywały poniższych objawów w niemowlęctwie, niektóre dzieci, które zachowywały się w ten sposób, kiedy są starsze rozwijają się typowo. Obraz autyzmu może być bardzo zróżnicowany u różnych osób. Mimo wszystko, kiedy odnajdujemy u dziecka kilka zachowań z tej listy, warto zasięgnąć porady u specjalisty.

  • brak kontaktu wzrokowego (np. podczas karmienia),
  • nie odwzajemnia uśmiechów,
  • brak reakcji na imię lub dźwięk znanych głosów,
  • nie używa gestu „papa” na do widzenia ani innych gestów do komunikacji,
  • nie wskazuje palcem, żeby zwrócić na coś uwagę rodzica,
  • nie patrzy na przedmiot, który wskazujesz,
  • nie wydaje dźwięków, żeby zyskać twoją uwagę,
  • nie inicjuje lub nie reaguje na przytulanie,
  • nie naśladuje twoich ruchów i ekspresji twarzy,
  • nie wyciąga rąk, żeby być podniesionym,
  • nie bawi się z innymi ludźmi, nie dzieli emocji (zainteresowanie, radość),
  • nie prosi o pomoc, nie prosi o inne podstawowe rzeczy.

Co zrobić kiedy wczesny rozwój dziecka niepokoi

Lekarz pediatra jest pierwszą osobą do kontaktu. Zawsze można skontaktować się z psychiatrą (bez skierowania), poradnią pedagogiczno- psychologiczną, organizacjami pozarządowymi lub ośrodkami terapeutycznymi zajmującymi się autyzmem w regionie. Więcej o objawach autyzmu można przeczytać w artykule: objawy autyzmu u starszych dzieci oraz klasyfikacje diagnostyczne autyzmu. Autyzm diagnozuje psychiatra, jednak zwykle pracuje w iluosobowym zespole diagnostycznym w poradniach pedagogiczno-psychologicznych i na spotkanie diagnostyczne zwykle będziemy czekać kilka miesięcy. Nie trzeba czekać na diagnozę lub specjalistyczną opinię, żeby zacząć wspierać rozwój dziecka.

Podobne artykuły