Podstawowe informacje wyjaśniające czym jest autyzm, znajdziesz w artykule Autyzm - prostymi słowami

Centralna koherencja – składanie rzeczywistości z puzzli

Centralna koherencja to funkcja naszych umysłów, która pomaga nam składać wszystkie elementy sytuacji w całość. Hipoteza słabej centralnej koherencji w autyzmie pozwala nam lepiej rozumieć niektóre zachowania dzieci i dorosłych ze spektrum autyzmu.

Mozaika fotograficzna. Licencja:CC 2.5
Mozaika fotograficzna. Licencja:CC 2.5

Czym jest centralna koherencja

Przez centralną koherencję rozumiemy “siłę” scalającą wiele informacji, które docierają do naszego mózgu. Poszukiwanie ogólnego sensu/kontekstu sytuacji jest przejawem silnej centralnej koherencji. Koherencję często opisuje się za pomocą metafory lasu: słaba centralna koherencja jest to widzenie drzew a niedostrzeganie lasu, silna – widzenie lasu a niedostrzeganie drzew.

Kiedy podchodzi do Ciebie na ulicy obcy mężczyzna, szukasz w tej sytuacji kontekstu, dzięki czemu jest dla Ciebie zrozumiała: mężczyzna ma plecak i trzyma mapę miasta i przewodnik, jest turystą i zapyta o drogę do zabytku, którego poszukuje. Wiesz jak się poczuć i zachować: wiele razy udzielałeś takich informacji, zachowasz się z serdecznością, żeby gość poczuł się dobrze. Jeśli mężczyzna, który podchodzi do Ciebie zatacza się i ma podartą kurtkę, zapewne Twoja reakcja i odbiór sytuacji będą odmienne. Osoba ze słabą koherencją centralną nie dostrzega całego kontekstu i w obu przypadkach koncentruje się na szczególe np. na kolorze spodni podchodzącego mężczyzny. Jej zachowanie nie będzie dostosowane do sytuacji.

Centralna koherencja w autyzmie

Postrzeganie świata przez osoby z autyzmem charakteryzuje się specyficznymi zaburzeniami np. sensoryzmami. Wiele badań na temat postrzegania potwierdza także hipotezę słabej centralnej koherencji w autyzmie. W jednym z eksperymentów dzieci układały dwa rodzaje puzzli. Jedne z prostokątnymi elementami i rysunkiem a drugie z elementami bez obrazka, ale o kształcie, który zwykle mają puzzle. Dzieci z autyzmem lepiej niż rówieśnicy układały puzzle drugie, układanie ich sprawiało im większą satysfakcję. Dzieci nie zwracały uwagi na kontekst – co układają i co wyłoni się z gotowego obrazka, a jedynie na szczegół – kształt puzzla.

Co wynika z zaburzeń centralnej koherencji

Jakie znaczenie ma koherencja? Styl myślenia cechujący się słabą centralną koherencją rzutuje na sposób uczenia się i kontaktowania z ludźmi. Może wyjaśniać wiele objawów autyzmu związanych z nimi zachowań dziecka np. mimo dobrego rozumienia mowy, dziecko w danym momencie nie odpowiada na pytanie, ale koncentruje się na brzmieniu jednego słowa i powtarza je, bądź wpatruje się w usta osoby pytającej.

Co myślicie o tej teorii? Czy dostrzegacie zachowania dzieci, które można by wyjaśniać zaburzeniami centralnej koherencji?

Podobne artykuły