Podstawowe informacje wyjaśniające czym jest autyzm, znajdziesz w artykule Autyzm - prostymi słowami

Badanie teorii umysłu w autyzmie

Codziennie, nie koncentrując się na tym świadomie, analizujemy skomplikowane relacje międzyludzkie. Zastanawiamy się co inni mają na myśli, co chodzi im po głowie: czy On mnie lubi, czy Ona mówi prawdę, czy Oni mają dobre intencje. Umiejętność myślenia o stanie umysłu innych zwana jest teorią umysłu. Psychologowie od lat 80. przeprowadzili serię ciekawych badań w celu odpowiedzi na pytanie: czy objawy autyzmu można tłumaczyć wiedzą z zakresu teorii umysłu?

W osobnym artykule teoria umysłu u osób z ASD znajduje się podstawowa wiedza na temat teorii umysłu. Poniżej opisujemy badania, które były prowadzone w celu zrozumienia teorii i jej zależności z autyzmem.

Eksperyment z Sally i Ann

Najbardziej znanym narzędziem do badania teorii umysłu jest eksperyment z Sally i Ann.

Test Sally i Ann
Test Sally i Ann

Badacz prezentuje następującą historię:

  1. Sally ma koszyk, a Ann- pudełko.
  2. Sally ma szklaną kulkę , wkłada ją do swojego koszyka.
  3. Następnie Sally wychodzi.
  4. Pod nieobecność Sally, Ann wyjmuje kulkę z koszyka i wkłada ją do swojego pudełka.
  5. Sally wraca i chce się bawić kulką.

W tym momencie badacz zadaje dziecku pytanie: „Gdzie Sally będzie szukała swojej kulki?”. Poprawna odpowiedź to: w koszyku.

By tak odpowiedzieć dziecko musi zdawać sobie sprawę, że Sally jest przekonana, że kulka jest w koszyku – musi być świadome, że Sally posiada wewnętrzne przekonanie.

Badacze (Baron- Cohen, Leslie, Frith) przebadali za pomocą eksperymentu Sally i Ann grupę dzieci z autyzmem, w normie oraz z niepełnosprawnością intelektualną. Większość dzieci z pierwszej grupy odpowiedziała błędnie a z dwóch pozostałych większość odpowiedziała poprawnie.

W poniższym filmie Robert Seyfarth – Profesor z Uniwersytetu Cambridge – opowiada o eksperymencie Sally i Ann o tym jak dzieci rozwijają teorię umysłu. (Film z napisami polskimi)

Test Zwodniczego Pudełka

W celu rozwiania wątpliwości Leselie i Baron- Cohen stworzyli kolejny test do którego włączono osoby o wyższym poziomie umysłowym. Eksperyment o którym mowa to tzw. Test Zwodniczego Pudełka.

Dziecku badanemu pokazywano pudełko z czekoladkami i pytano: Jak myślisz co jest w środku? Następnie pokazywano zawartość pudełka, którą były ołówki. Pytano: Jak myślisz co powie twój kolega, kiedy zapytam go co jest w tym pudełku? A także: Co myślałeś, że jest wewnątrz pudełka przed otwarciem? Dzieci z autyzmem na dwa ostanie pytania odpowiadały: ołówki. Odwoływały się więc do obecnej wiedzy a nie do przekonań innych lub wcześniejszych swoich.

Test na bazie historyjek obrazkowych

Badanym osobom podano do rozwiązania trzy typy historyjek: mechanistyczną, behawiorystyczną i mentalistyczną (intencjonalną). Każda z historyjek prezentowała jeden rodzaj przyczynowości.

Pierwsza historyjka prezentuje sytuację w której ktoś wypuszcza balon, który wzlatuje w powietrze i rozbija się o gałąź drzewa – jest to historyjka mechanistyczna.

Behawiorystyczna opowiada o chłopcu, który idzie drogą i zauważa sklep za słodyczami, wchodzi i kupuje cukierki.

W historyjce mentalistycznej chłopiec chowa cukierka do pudełka i idzie grać w piłkę. Pod jego nieobecność przychodzi babcia, wyjmuje cukierka i zjada. Kiedy chłopiec wraca jest zaskoczony, że pudełko jest puste.

Eksperymentator umieszczał obrazek pierwszy w ramce na pierwszym miejscu a zadaniem dziecka było ułożenie całej historyjki z pozostałych obrazków. Dzieci z autyzmem osiągały najlepsze wyniki w układaniu historyjek mechanistycznych (lepsze niż dzieci z niepełnosprawnością intelektualną), dobrze radziły sobie również z historyjką behawiorystyczną (równie dobrze, jak dzieci z niepełnosprawnością intelektualną). Nie radziły sobie jednak z historyjkami mentalistycznymi, które dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną było najłatwiejsze.

Testy Pozór– Rzeczywistość

Wykonano również eksperymenty w kierunku zbadania odróżniania wrażeń od rzeczywistości. Są to tzw. Testy Pozór– Rzeczywistość. Pokazywano dzieciom kamień przypominający jajko i zadawano pytania: Z czego to jest? Do czego to jest podobne? Co to jest naprawdę? Dzieci z niepełnosprawnością intelektualną odpowiadały: „To jest kamień, który wygląda, jak jajko” zaś dzieci z autyzmem: „Wygląda jak jajko, jest to jajko”. Takie mylenie pozoru z rzeczywistością ujawniało się bardzo wyraźnie w zadaniach na wyobraźnię oraz udawanie.

Komunikacja za pośrednictwem oczu

Niektóre badania wykazały, że dzieci z autyzmem nie potrafią odczytywać z kierunku, w jakim patrzą oczy, informacji o stanie umysłu osoby. Dodatkowo większość dzieci nie umiała odczytać z kierunku patrzenia, że osoba na fotografii zastanawia się. Można z tego wywnioskować, że oczy nie są dla osób z autyzmem źródłem informacji o stanie umysłu.

Czy takie sytuacje z badań przypominają Wam codzienne trudności dzieci?

Podobne artykuły