Orzekanie o niepełnosprawności – autyzm

Opublikowano: 18 czerwca 2015 | Ostatnia aktualizacja: 29 maja 2016
Kategoria: Edukacja | Redakcja Polski Autyzm

Orzeczenie o niepełnosprawności potrzebne jest do uzyskiwania ulg i wsparcia finansowego. W artykule opisujemy sprawy formalne związane z orzeczeniem, istotne z perspektywy rodzica dziecka ze spektrum autyzmu.

Podstawą prawną do orzekania o niepełnosprawności jest Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wraz z późniejszymi zmianami.

Dziecko z niepełnosprawnością – podwójne orzecznictwo

Aby dziecko zostało uznane za niepełnosprawne w szkole/przedszkolu, musi posiadać orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez Poradnię Psychologiczno – Pedagogiczną. Aby skorzystać z zasiłku, świadczenia pielęgnacyjnego, ulgi rehabilitacyjnej, dofinansowań z PFRON – dziecko musi posiadać orzeczenie o niepełnosprawności, wydane przez Powiatowy/ miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Są to dwa osobne dokumenty. Taka organizacja diagnozowania wymaga dodatkowego wysiłku – stawienia się ze skompletowanymi dokumentami w dwóch różnych miejscach.

Proces uzyskiwania orzeczenia o niepełnosprawności

Kto orzeka

  • Powiatowe/ miejskie Zespoły ds. Orzekania o Niepełnosprawności – jako pierwsza instancja
  • Wojewódzkie Zespoły ds. Orzekania o Niepełnosprawności – jako druga instancja

Niepełnosprawność orzekają Powiatowe/ miejskie Zespoły do spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Należy zwracać się do zespołu właściwego ze względu na adres stałego pobytu (jest to miejscowość w której zamieszkujemy z zamiarem stałego przebywania). Drugą instancją są Wojewódzkie Zespoły ds. Orzekania o Niepełnosprawności – w nich można składać odwołania.

Kto wnioskuje

  • osoba zainteresowana, jeśli jest pełnoletnia
  • przedstawiciele prawni np. rodzice
  • w niektórych przypadkach Ośrodek Pomocy Społecznej za ich zgodą

Jakie dokumenty

  • wniosek
  • zaświadczenie lekarskie
  • kopia dokumentacji medycznej i innych dokumentów, które umożliwią orzeczenie

Komisja orzeka na wniosek rodziców/opiekunów prawnych lub samej osoby zainteresowanej, jeśli jest pełnoletnia. Dla osób powyżej 16 roku życia określany jest stopień niepełnosprawności. Dokumenty najlepiej pobrać ze strony odpowiedniego zespołu orzekającego, mogą różnić się w zależności od miejsca. Do wypełnionego wniosku dołączamy zaświadczenie lekarskie na specjalnym druku oraz kopię posiadanej dokumentacji medycznej.

Wnioskowanie o orzeczenie o niepełnosprawności wymaga kilku kroków


1. Wejdź na stronę powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności najbliższego Twojego miejsca pobytu i zapoznaj się z informacjami.


2. Pobierz ze strony internetowej dokumenty potrzebne do wypełnienia wniosku lub odbierz wniosek osobiście.


3. Wypełnij wniosek i skompletuj załączniki. Zaświadczenie lekarskie wypełnia lekarz pierwszego kontaktu lub lekarz prowadzący. Do wniosku dołączamy ksero dokumentacji medycznej.


4. Złóż dokumenty i poczekaj na ustalenie terminu spotkania z komisją (najczęściej powiadomienie o terminie wysyłane jest listownie w terminie do 30 dni).


5. Udaj się z dzieckiem na spotkanie z komisją ds. orzekania o niepełnosprawności – zwykle jest to lekarz i pedagog/psycholog/pracownik socjalny. Zabierz ze sobą oryginały dokumentacji medycznej. Specjaliści podczas spotkania przeglądają dokumenty, zadają pytania rodzicowi.


6. W ciągu wyznaczonego czasu odbierz orzeczenie – czas na wystawienie orzeczenia to miesiąc lub w bardziej skomplikowanych sprawach 2 miesiące.


Odwołanie można złożyć w ciągu 14 dni do powiatowego zespołu, który ma 7 dni na przekazanie go do zespołu wojewódzkiego, który rozpatruje odwołania. Powiatowy zespół w ciągu tych 7 dni ma prawo do samokontroli i może zweryfikować orzeczenie i poprawić je.

Jak wygląda orzeczenie

Orzeczenie musi zawierać:

  • dane zespołu, który orzeczenie wydał,
  • datę wydania,
  • datę złożenia wniosku,
  • podstawę prawną do wydania orzeczenia (nazwę ustawy),
  • dane osobowe dziecka,
  • symbol przyczyny niepełnosprawności – całościowe zaburzenia rozwoju to symbol 12-C,
  • datę lub okres powstania niepełnosprawności,
  • na jaki czas orzeczono niepełnosprawność – dla dzieci zawsze na czas określony np. 3 lata a nigdy na stałe,
  • wskazania tj. odpowiednie zatrudnienie, potrzeba uczestnictwo w Warsztatach Terapii Zajęciowej – w przypadku dorosłych,
  • uzasadnienie wydania orzeczenia,
  • informację o możliwości składania odwołania,
  • podpisy członków zespołu z określeniem przewodniczącego.

Wszystkie te elementy widać na poniższym przykładowym druku orzeczenia.

orzeczenie

Wsparcie materialne dla rodziny

Orzeczenie o niepełnosprawności jest podstawą do otrzymywania świadczeń finansowych: zasiłku pielęgnacyjnego, świadczenia pielęgnacyjnego. Po odebraniu orzeczenia o niepełnosprawności warto zwrócić uwagę na punkty 7 i 8. Nie otrzymamy świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli w którymś punkcie widnieje: nie wymaga stałej opieki. Wielu rodziców dzieci z ASD otrzymuje orzeczenie z zapisem „nie wymaga stałej opieki” w punkcie 7 i 8 – zachęcamy rodziców dzieci z diagnozą autyzmu i z diagnozą Zespołu Aspergera do składania odwołań. W rozporządzeniu w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz.U.02.17.162) występuje zapis: „Do stanów chorobowych, które uzasadniają konieczność stałej opieki lub pomocy dziecku należą: zespół autystyczny” (§ 2 ust. 1 punkt 5)

O zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie pielęgnacyjne i inne świadczenia (tj. zasiłki, dodatek dla rodzica samotnie wychowującego dziecko) można starać się w lokalnych Ośrodkach Pomocy Społecznej.

Świadczenie pielęgnacyjne

Przysługuje rodzicom, faktycznym opiekunom, rodzinom zastępczym dziecka z niepełnosprawnością lub osobom, na których ciąży wobec dziecka obowiązek alimentacyjny – jeśli nie pracują w celu sprawowania opieki. Przy czym niepełnosprawność dziecka musiała powstać: przed 18. rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole i na studiach, nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. świadczenie wynosi 1200 zł miesięcznie.

Zasiłek pielęgnacyjny

Przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby. Zasiłek przysługuje: niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osobie, która ukończyła 75 lat, osobie niepełnosprawnej powyżej 16. roku życia, która posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nie przysługuje osobie przebywającej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Zasiłek pielęgnacyjny wynosi 153 zł miesięcznie.

Specjalny zasiłek opiekuńczy

Przysługuje rodzicom i opiekunom, którzy rezygnują z zatrudnienia, żeby opiekować się dzieckiem z niepełnosprawnością. Różni się od świadczenia pielęgnacyjnego kryterium dochodowym (w 2015 r. kryterium dochodowe to dochód, który wynosi 664 zł na osobę w rodzinie) i brakiem kryterium wiekowego – niepełnosprawność nie musi pojawić się przed 18 rokiem życia dziecka. Specjalny zasiłek to 520 zł miesięcznie.

Orzeczenie o niepełnosprawności daje prawo do korzystania z dofinansowań PFRON (Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych) do turnusów rehabilitacyjnych (dla dziecka i dla opiekuna), leków, zakupu sprzętu wspomagającego rehabilitację. Dokładne wskazówki i kryteria otrzymywania dofinansowań można przeczytać na stronie internetowej PRFON.

Instytucje państwowe powiązane z udzielaniem wsparcia

OPS – Ośrodek Pomocy Społecznej – w miastach urząd nazywa się Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej MOPS/ Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie MOPR a w mniejszych miejscowościach Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej GOPS. Jest to jednostka organizacyjna zajmująca się pomocą społeczną, pierwszy urząd do kontaktu dla osoby poszukujące pomocy społecznej.

PCPR – Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie – zajmuje się pomocą społeczną na poziomie powiatów.

Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności – zespół, który zajmuję się wystawianiem orzeczeń o niepełnosprawności i legitymacji osoby niepełnosprawnej, zwykle działa przy MOPS lub PCPR.

Państwowy Fundusz Rehabilitacjo Osób Niepełnosprawnych PFRON. Zadaniem Funduszu jest aktywizacja zawodowa i społeczna osób z niepełnosprawnością.